Erica Ritzema: Ik stop er mee

donderdag 3 oktober 2013

De kleuter in Nederland heeft zijn bestaansrecht verloren

Erica Ritzema houdt na 29 jaar met pijn in het hart op met kleuteronderwijs. 
Erica herinnert zich nog levendig (!) de tijd dat de onderwijzers verweten werd dat ze teveel de vorderingen van kinderen vastlegden en te weinig vertrouwden op de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Daarna kwam te tijd dat ze de inhoud van de lessen moesten laten groeien vanuit een bijdrage van de kleuters. De leerkrachten plaatsten destijds vraagtekens bij zo'n vrijblijvende manier van werken.

Erica vraagt zich af wie in de situatie waarin het kleuteronderwijs nu is beland nog iets terughoort over het begeleiden van en het vertrouwen in de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Erica zelf in ieder geval niet: 'Kinderen zijn geduceerd tot vaatjes waarin ik dagelijks van bovenaf opgelegde informatie moet stoppen.' Daarnaast wordt verwacht dat ze onmiddelijk de korte termijn resultaten registreert. 'Alle accenten liggen op het cognitieve vlak. Alles draait om snelle winst. Opbrengstgericht werken wordt dat genoemd'.

Er is geen ruimte meer voor expressie. Erica meent dat ze mee moet werken aan een maatschappij waarin mensen geen uiting meer zullen kunnen geven aan hun emoties. Het zal zich gaan openbaren aan een explosieve toename van zelfmoordpogingen en een verharding van onze maatschappij.

Van binnen naar buiten ontwikkelen

Erica ervaart dat ze zelden nog ruimte heeft om uit te gaan van de belevingswereld van kinderen. De kinderen wordt niet eens de gelegenheid geboden de nieuw ontdekte buitenwereld mee naar binnen te brengen. De aangeboden lesstof sluit niet meer aan en boeit daardoor vaak helemaal niet. Er kan nu en in de toekomst steeds minder worden ingegaan op de interesses en gevoelige periodes van kinderen. Erica benadrukt dat daardoor ook de individuele talenten van leerkrachten onbenut blijven (!).

De identiteit van de kleuter wordt ontkend. Er wordt voorbij gegaan aan de unieke levensfase waarin beleving, verwondering, zintuigelijke waarneming centraal zouden moeten staan. Kinderen krijgen geen ruimte meer om hun inlevingsgevoel te kunnen ontwikkelen vanuit hun eigen ervaring en beleving. Ze kunnen niet leren van daaruit hun medemens en omgeving met respect te bejegenen. Hierdoor ontstaat een enorm hiaat in de ontwikkeling en opvoeding met alle gevolgen van dien. Het zal zich op de lange termijn gaan wreken.

'Wij zijn de kweekvijver van een neurotische egocentrische samenleving en daar wens ik niet aan mee te werken.' Erica constateert dat zij en ook haar collega's op het randje balanceren van overspannenheid. 'Mijn lichaam is moe en mijn hoofd draait overuren. De eisen die aan ons worden gesteld grenzen aan waanzin. Iedereen werkt zich helemaal te pletter maar niemand houdt er nog een voldaan gevoel aan over. De kans om zorgvuldigheid te betrachten waar ieder kind recht op heeft, wordt ons ontnomen.' Ook het sociale aspect in het team en de teamleden onderling is verschraald door de werkdruk, aldus Erica.

'Ik werk het dubbel aantal uren, ben met secundaire dingen bezig en dat alles om aan de buitenkant te moeten voldoen.' Erica past er voor om niet meer de warme, veilige en vertrouwde plek te kunnen bieden aan de kinderen terwijl die behoefte alleen maar groter is geworden. 'Ik wil bezig kunnen zijn met de ontwikkeling en het welzijn van de kinderen in mijn groep'.

'Mijn ambities liggen op een hoger niveau. 'Ik wil streven naar een maatschappij met sociaal vaardige en respectvolle mensen waar ik mijn steentje aan bij heb mogen dragen'.

terug naar overzicht