Ik Jij Wij Samen als antwoord op de boodschap van Erica Ritzema

woensdag 16 oktober 2013

Erica Ritzema: 'Ik stop er mee'

Na 29 jaar zegt Erica Ritzema met pijn in het hart: 'Ik stop er mee'

Erica werkte in het kleuteronderwijs. Ze herinnert zich nog levendig (!) de tijd dat de onderwijzers verweten werd dat ze teveel de vorderingen van kinderen vastlegden en te weinig vertrouwden op de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Daarna kwam de tijd dat ze de inhoud van de lessen moesten laten groeien vanuit een bijdrage van de kleuters. 

Erica vraagt zich af wie in de situatie waarin het kleuteronderwijs nu is beland nog iets terughoort over het begeleiden van en het vertrouwen in de natuurlijke ontwikkeling van het kind. Erica zelf in ieder geval niet: 'Kinderen zijn geduceerd tot vaatjes waarin ik dagelijks van bovenaf opgelegde informatie moet stoppen.'

Daarnaast wordt verwacht dat ze onmiddelijk de korte termijn resultaten registreert. 'Alle accenten liggen op het cognitieve vlak. Alles draait om snelle winst. Opbrengstgericht werken wordt dat genoemd'.

Er is geen ruimte meer voor expressie. Erica meent dat ze mee moet werken aan een maatschappij waarin mensen geen uiting meer zullen kunnen geven aan hun emoties. Het zal zich gaan openbaren aan een explosieve toename van zelfmoordpogingen en een verharding van onze maatschappij.

Van binnen naar buiten ontwikkelen

Erica ervaart dat ze zelden nog ruimte heeft om uit te gaan van de belevingswereld van kinderen. Er kan nu en in de toekomst steeds minder worden ingegaan op de interesses en gevoelige periodes van kinderen. Erica benadrukt dat daardoor ook de individuele talenten van leerkrachten onbenut blijven (!).

De identiteit van de kleuter wordt ontkend. Er wordt voorbij gegaan aan de unieke levensfase waarin beleving, verwondering, zintuigelijke waarneming centraal zouden moeten staan. Kinderen krijgen geen ruimte meer om hun inlevingsgevoel te kunnen ontwikkelen vanuit hun eigen ervaring en beleving. Ze kunnen niet leren van daaruit hun medemens en omgeving met respect te bejegenen. Hierdoor ontstaat een enorm hiaat in de ontwikkeling en opvoeding met alle gevolgen van dien. Het zal zich op de lange termijn gaan wreken.

'Wij zijn de kweekvijver van een neurotische egocentrische samenleving en daar wens ik niet aan mee te werken.'

Erica constateert dat zij en ook haar collega's op het randje balanceren van overspannenheid. 'Mijn lichaam is moe en mijn hoofd draait overuren. De eisen die aan ons worden gesteld grenzen aan waanzin. Iedereen werkt zich helemaal te pletter maar niemand houdt er nog een voldaan gevoel aan over. Ook het sociale aspect in het team en de teamleden onderling is verschraald door de werkdruk, aldus Erica.

'Ik werk het dubbel aantal uren, ben met secundaire dingen bezig en dat alles om aan de buitenkant te moeten voldoen.' Erica past er voor om niet meer de warme, veilige en vertrouwde plek te kunnen bieden aan de kinderen terwijl die behoefte alleen maar groter is geworden. 'Ik wil bezig kunnen zijn met de ontwikkeling en het welzijn van de kinderen in mijn groep'.

'Mijn ambities liggen op een hoger niveau. 'Ik wil streven naar een maatschappij met sociaal vaardige en respectvolle mensen waar ik mijn steentje aan bij heb mogen dragen'.

Erica vertelt voor de camera aan Nederland dat het anders moet.

Ik Jij Wij Samen geeft antwoord

Ik voel me geraakt door het betoog en vooral ook het moedige besluit van Erica. Daarnaast voel ik me ook verheugd dat er steeds meer mensen, ook in het onderwijs, opstaan en de wereld vertellen dat het anders moet. Erica stopt op een tijd dat ze er moe van is en dat ze dat ook zo ervaart in geest en lichaam.

Ik hoor in haar besluit ook een duidelijke oproep aan collega's, bestuurders, politiek en anderen: 'Word wakker' en vraag jezelf af wat jij belangrijk vindt, waar je blij van wordt en hoe en waaraan je wilt bijdragen in de wereld'.

Hierna een antwoord van het lesprogramma en de teamscholing Ik Jij Wij Samen. Een antwoord vanuit eigen beleving en ervaring en vanuit de scholen en leerkrachten, zo hoop ik bij te dragen aan het welzijn van kinderen en een samenleving waarin we meer verbondenheid ervaren.

Van Ik, naar Jij, naar Wij, naar Samen = van binnen naar buiten

Van nature ontwikkelen we ons van jongs af aan van binnenuit. Vanuit Ik naar Jij en de wereld. Het jonge kind heeft een enorme drang om de wereld te veroveren. Het is nieuwsgierig in zijn ontdekkingstocht. Die drang tot groeien en ontdekken neemt niet af, de kansen om dat vrijuit te kunnen doen wel…. helaas!

Mensen, kinderen, jong en oud hebben te maken met veel hoofdwerk: met het opgroeien en in de huidige maatschappij neemt de mentale belasting toe. Er zijn veel prikkels (computers, social media etc.) en de maatschappij vraagt steeds meer om ‘te voldoen aan’ (denk aan alle regels, voorwaarden, schoolprestaties, cito's etc.). In onze (digitale) maatschappij is steeds minder sprake van ‘echt’ (authentiek) en live en lijfelijk contact.

In Ik Jij Wij Samen wordt uitgegaan van natuurlijke ontwikkeling: van binnen naar buiten. Er wordt veel ruimte geboden om kinderen van binnenuit te mogen laten ontwikkelen. Door kinderen spelenderwijs meer bewust te laten worden van zichzelf krijgen ze ruimte zich van nature te ontwikkelen en te creëren vanuit het dichtbij zichzelf staan. Kinderen worden ondersteund zich meer met zichzelf te verbinden.

Een kind dat in verbinding staat met zichzelf, leert zichzelf kennen, leert kennen wat in zichzelf leeft (en wat niet!), het ervaart zichzelf. Het kind respecteert zichzelf dan en wordt zelfbewuster. Dat heeft direct zijn effect op hoe het omgaat met zijn omgeving en de ander.

Iemand met wie je je verbonden voelt, in de eerste plaats met jezelf en van daaruit met de ander, zul je geen kwaad berokkenen. In een omgeving waar je je welkom voelt, waar je je thuis en verbonden voelt, zul je geen kwaad doen, zul je geen vandalisme plegen. Een groep waarmee je verwantschap voelt zul je niet vijandig benaderen.

Vertrouwen

Het behoeft geen betoog dat we onze kinderen graag ondersteunen en stimuleren om zich te ontwikkelen, om zijn/haar eigen talent te ontdekken en vorm te geven. Als opvoedende omgeving willen we ze begeleiden in hun kind-zijn en naar een gelukkig en zelfstandig leven als jong-volwassene en volwassen mens.

Om dat ook te kunnen verewzenlijken is in de opvoedende omgeving de mate van geboden veiligheid en ondersteuning sterk bepalend. In het mogen ondekken van jezelf kiezen we in Ik, Jij, Wij Samen we niet de ‘hoofdingang’ maar het lichaam als ingang. Het hoofd wordt al genoeg belast met het van alles moeten en leren; we kiezen voor voelen en ervaren.

Door bewust aandacht te blijven schenken aan het eigen ‘ik’ en de kinderen dit te helpen ervaren wordt het kind bevestigd in wie hij is. Het programma gaat uit van vertrouwen en eigen draag- en leerkracht. Van het recht op ‘je eigen ontdekkingen’ en ‘je eigen wijze’. Steeds brengen we het ervaren van jezelf terug naar het lichaam.

Waarom steeds weer terug naar het lichaam?

Waarom betrekken we steeds het lichaam en creëren we lichaamsbewustzijn. Waarom is voelen zo belangrijk?

Leven, ervaren, jezelf zijn, je talenten voelen… dat kan simpelweg niet zonder het lichaam. Samen verbinding ervaren… kan niet zonder het lichaam. We leven in ons lichaam, ademen in ons lichaam, zonder lichaam waren we niet ‘hier’.

Hoe meer ‘grond’ (bodem) een kind in zichzelf voelt hoe steviger het zich zal voelen. Het kind kan zich meer autonoom verbinden in zijn eigen uniek zijn. Het ervaren van grond in jezelf kunnen we stimuleren.
Ik Jij Wij Samen werkt met instrumenten die dit bevordert. Het programma en de teamscholing onderscheidt zich daarmee van veel andere programma's en trainingen!

Als we gegrond zijn in onszelf
kunnen we ook vanaf onze eigen grond
in verbinding gaan met de 
de ander en de omgeving.

Vanuit het respect met en voor onszelf, ontwikkelen we ook respect voor onze omgeving en mede-mens. Het bevordert het gevoel van wij en samen. Immers, hoe kun je in contact zijn met de ander als je niet in contact bent met jezelf?

Voelen

In het programma gaan we naar binnen en van binnen naar buiten. Als we meer gaan voelen gaan we ook gevoelens en emoties ervaren. In het lesprogramma gaan we leren dat het van belang is emoties als boosheid en verdriet toe te staan. We begrijpen dat als we ze de ruimte geven, ze ook weer gaan. Dat is van natuurlijk belang voor het kind! 

Voor het kind is het veel meer kloppend om te beseffen dat er pijn of verdriet is en dat we daar mee kunnen zijn (het kunnen dragen en hulp mogen vragen), dan dat we gaan proberen hier iets weg te krijgen. Het gaat in de lessen om contact en om de ontmoeting, waarbij ontmoeting inhoudt: de ontmoeting met datgene wat er werkelijk is.

Als we emoties niet toestaan dan zullen ze bevriezen,
we houden het vast.

Niet toestaan van emoties betekent ‘inhouden’ en ‘jezelf ophouden’ (iets mag er niet zijn). Dit veroorzaakt klachten en concentratieverlies en gevolg is vaak rusteloosheid en uiting van de emotie op of naar de ander. Dan geven we de lading aan de ander, we maken de ander verantwoordelijk. Hier is sprake van pestgedrag.

Klachten (fysiek en psychisch) en gedrag als pesten
vindt in veel gevallen zijn oorsprong
in het inhouden van
en niet erkende eigen emoties.

Als we in staat zijn de vastgehouden of ingehouden energie van emoties te erkennen en te bevestigen in onszelf en elkaar, dan komt het in beweging. De energie ervan hoeft dan niet ingehouden te worden of uitgeleefd te worden op de ander. Alleen het erkennen en bevestigen maakt al bewust, bewust van eigen voelen en gedrag.

Emoties hebben een natuurlijk karakter: ze komen en gaan.

Door het erkennen en bevestigen van het kind met zijn emoties verandert er meestal al vanzelf iets. Hoe jonger een kind dit leert hoe meer het kan ervaren dat emoties een natuurlijk karakter hebben: ze komen en gaan.

In een kind dat zich verbonden voelt met zichzelf, groeit en verandert ook de houding mee tegenover zijn omgeving. Dit is zowel geestelijk als fysiek waarneembaar en te voelen. Een kind wat zich boos voelt loopt anders dan een kind wat blij is. Dat kun je bijvoorbeeld zien aan hoe het hoofd, de schouders en de borst staan en ook hoe de ademhaling gaat.

Ik Jij Wij Samen
heeft effect op het welzijn
en de ontwikkeling van kinderen,
het sociale gedrag
en het leefklimaat.

Als een kind zich meer verbonden voelt met zichzelf, zal het zich meer ontspannen voelen. Vanuit die ontspanning heeft het ook meer oog, oor en gevoel voor de wereld om hem heen. Het kind voelt zich meer verbonden met de ander.

Ervaringen van scholen en leerkrachten

Hierna verwoorden de deelnemende leerkrachten aan Ik Jij Wij Samen hun eigen ervaringen:

'Ik, Jij, Wij, Samen’ heeft op een mooie wijze bijgedragen aan het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving én het meegeven van een stevige basis voor de toekomst voor de kinderen van groep 4/5.
Het heeft teamleden geïnspireerd en ouders verder betrokken om deelgenoot en ondersteuner te zijn van het unieke ontwikkelproces van hun kind.'

'Irma heeft een laagdrempelige en speelse wijze om groepen te begeleiden. Ze is erg flexibel en bekijkt wat de groep op dat moment nodig heeft. Ze maakt hierbij mooi gebruik van input uit de groep, waardoor de les op een organische wijze groeit en mooi aansluit bij de onderwijsbehoefte van de groep.
Of het nu het begeleiden van een groep kinderen of leerkrachten is, Irma zorgt dat ieder zijn eigen ruimte in mag nemen en gezien / gehoord wordt. Niets moet, je bent oké zoals je bent. Dat geeft een heel veilige basis om vanuit te werken, zowel voor kinderen als volwassenen.'

‘De kinderen staan meer open voor elkaar en ik zie meer verdraagzaamheid in de klas. Er is meer sprake van acceptatie van / rekening houden met elkaar en dan ook nog eens samen plezier hebben. Het draagt zeer zeker ook bij aan vermindering van het pestgedrag. Wat een plezier om zo samen met de groep bezig te zijn.
Irma is voor mij een voorbeeld geweest in het nog beter afstemmen op de behoeftes van de kinderen en ben ik met andere ogen naar de kinderen gaan kijken. De band met de kinderen en de groep is groter geworden. Ik ben me meer bewust van mezelf geworden in de lessen hoe mijn rol en houding in de groep van invloed is.'

'Teamleden hebben de presentatie door zelf te ervaren als erg inspirerend ervaren en het heeft denkprocessen in beweging gebracht ter verdieping van onze visie; pas als je helemaal mag zijn wie je bent, is er de ruimte om jezelf volop te ontwikkelen. Als je in contact bent met jezelf, dan kun je ook in contact zijn met de ander. Als leerkracht ben je hierin een rolmodel en kun je dit mooie gedachtengoed doorgeven aan de kinderen in jouw klas.'

Meer lezen, meer informatie?

Ook moe en ontdekken hoe het anders kan? Wil jij of jouw team of school samen met de kinderen bijdragen aan meer respect en verbinding in de maatschappij?

Op de volgende pagina's lees je meer informatie, inhoud en werkwijze, over het ontstaan en de achtergrond evenals de ervaringen van deelnemers.

Kom met me in gesprek als school, als leerkracht, als coach/begeleider, in welke rol dan ook, als je ook wilt bijdragen aan onderwijs, aan een omgeving, een maatschappij waarin we ons meer verbonden voelen met elkaar.

Contact opnemen

*
*
In dit veld aub geen tekst invoeren. Dit veld wordt gebruikt als manier om geautomatiseerd invullen te detecteren.
terug naar overzicht